Umanjenje poreza na imovinu predstavlja jednu od najvažnijih poreskih olakšica za vlasnike stanova i kuća u Srbiji. Mnogi građani svake godine plaćaju veći porez nego što bi trebalo samo zato što nisu prijavili prebivalište na adresi nekretnine ili nisu na vreme prijavili promene nadležnom organu.
Prema važećem Zakonu o porezima na imovinu, vlasnici koji ispunjavaju propisane uslove mogu ostvariti umanjenje poreza od 50%, odnosno u određenim slučajevima i veće umanjenje, uz zakonom propisana ograničenja.
U ovom vodiču saznaćete ko ima pravo na umanjenje poreza na imovinu, kako izgleda postupak ostvarivanja poreske olakšice, koja dokumentacija je potrebna, koji su rokovi i šta učiniti ako umanjenje nije obračunato u poreskom rešenju.
Šta je umanjenje poreza na imovinu?
Umanjenje poreza na imovinu predstavlja poreski kredit kojim država smanjuje iznos utvrđenog poreza za određene vlasnike nekretnina koji ispunjavaju zakonske uslove.
Njegova svrha je da se poreski rasterete građani koji žive u sopstvenoj nekretnini i koriste je kao svoje osnovno mesto stanovanja.
Važno je razlikovati:
- poresko oslobođenje (kada se porez uopšte ne plaća u određenim slučajevima),
- poreski kredit odnosno umanjenje poreza na imovinu, kada se obračunati porez umanjuje za određeni procenat.
Pravila o ovom poreskom kreditu propisana su članom 13 Zakona o porezima na imovinu.
Ko ima pravo na umanjenje poreza na imovinu?
Pravo na ovu poresku olakšicu imaju fizička lica koja ispunjavaju sve zakonske uslove.
Najčešći slučaj je:
- vlasnik ili suvlasnik stana ili kuće,
- stvarno živi u toj nekretnini,
- ima prijavljeno prebivalište na toj adresi.
Ako postoji više suvlasnika, svaki od njih može ostvariti pravo na umanjenje srazmerno svom vlasničkom udelu, pod uslovom da ispunjava zakonske uslove.
Uslovi koje vlasnik mora da ispuni
Da bi se ostvarila poreska olakšica, potrebno je da budu ispunjeni sledeći uslovi:
| Uslov | Potrebno |
|---|---|
| Vlasništvo | Da je lice vlasnik ili suvlasnik nekretnine |
| Stanovanje | Da stvarno živi u toj nekretnini |
| Prijava prebivališta | Da je prijavljeno prebivalište na toj adresi |
| Poreska evidencija | Da su podaci evidentirani kod nadležnog poreskog organa |
Samo ispunjavanje jednog uslova nije dovoljno.
Na primer, nije dovoljno biti vlasnik ako je prebivalište prijavljeno na drugoj adresi.
Prijavljeno prebivalište i njegov značaj
Prijavljeno prebivalište predstavlja najvažniji uslov za ostvarivanje poreskog kredita.
Zakon propisuje da se umanjenje priznaje za:
- stan ili
- kuću za stanovanje
u kojoj:
- poreski obveznik stanuje,
- ima prijavljeno prebivalište u skladu sa propisima o prebivalištu građana
U praksi se često dešava da građani:
- kupe stan,
- usele se,
- ali ne promene adresu u ličnoj karti.
U tom slučaju mogu izgubiti pravo na umanjenje poreza za tu poresku godinu.
Koliko može da iznosi umanjenje poreza?
Prema važećem zakonu:
- porez se umanjuje za 50%,
- ali najviše do 20.000 dinara godišnje
Primer
Obračunati porez iznosi:
- 18.000 dinara → plaća se 9.000 dinara.
Ako iznosi:
- 60.000 dinara → umanjenje iznosi maksimalno 20.000 dinara, pa se plaća 40.000 dinara.
Kada je moguće ostvariti veće umanjenje?
Zakon predviđa poseban slučaj za određene vlasnike.
Ako su ispunjeni svi sledeći uslovi:
- kuća ili stan imaju do 60 m²,
- ne nalaze se na građevinskom zemljištu ili u građevinskom području,
- ne izdaju se u zakup,
- u njima žive samo lica starija od 65 godina sa prijavljenim prebivalištem,
utvrđeni porez može biti umanjen za 75%. Ako postoji više osnova za umanjenje, primenjuje se samo onaj koji je najpovoljniji za obveznika.
Kako podneti zahtev za umanjenje poreza?
U mnogim lokalnim samoupravama podaci o prebivalištu razmenjuju se službenim putem.
Međutim, ukoliko umanjenje nije obračunato, preporučljivo je obratiti se nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.
Postupak uglavnom obuhvata:
- proveru poreskog rešenja,
- podnošenje poreske prijave ili zahteva za izmenu podataka,
- dostavljanje potrebne dokumentacije,
- donošenje novog ili izmenjenog poreskog rešenja.
Način podnošenja može se razlikovati od opštine do opštine.
Potrebna dokumentacija
Najčešće se dostavlja:
- lična karta,
- dokaz o prijavljenom prebivalištu (ako nije vidljivo iz službenih evidencija),
- dokaz o vlasništvu kada je potreban,
- poreska prijava za promenu podataka (ako je propisana),
- druga dokumentacija koju zatraži nadležni organ.
Pošto pojedine lokalne samouprave imaju različitu praksu u vezi sa dokumentacijom, preporučljivo je prethodno proveriti šta je potrebno u konkretnoj opštini.
Nadležna institucija
Za poslove utvrđivanja i naplate poreza na imovinu fizičkih lica uglavnom je nadležna lokalna poreska administracija grada ili opštine u kojoj se nepokretnost nalazi, odnosno nadležni organ jedinice lokalne samouprave.
U slučaju nedoumica građani se mogu obratiti:
- lokalnoj poreskoj administraciji,
- nadležnoj gradskoj ili opštinskoj upravi,
- ili zatražiti dodatno pojašnjenje od Poreske uprave, kada je to potrebno.
Rokovi za prijavu
Veoma je važno da promene budu prijavljene blagovremeno.
To se naročito odnosi na:
- kupovinu stana,
- promenu prebivališta,
- promenu vlasništva,
- druge činjenice koje utiču na obračun poreza.
Kašnjenje može dovesti do toga da umanjenje bude priznato tek u narednom poreskom periodu, u zavisnosti od okolnosti i primene propisa.
Šta ako umanjenje nije obračunato?
Ako ste sigurni da ispunjavate uslove, a u poreskom rešenju nije prikazano umanjenje:
- proverite da li je prebivalište prijavljeno na odgovarajućoj adresi,
- proverite da li su podaci evidentirani kod nadležnog poreskog organa,
- podnesite zahtev za ispravku ili odgovarajuću poresku prijavu,
- po potrebi uložite pravni lek u skladu sa poukom iz poreskog rešenja.
Veliki broj slučajeva rešava se ispravkom podataka u poreskoj evidenciji.
Najčešće greške građana
Najčešće greške zbog kojih građani izgube pravo na poresku olakšicu su:
- nisu prijavili prebivalište;
- prijavili su prebivalište sa zakašnjenjem;
- nisu prijavili promenu vlasništva;
- pretpostavili su da će se svi podaci automatski preneti između institucija;
- nisu proverili sadržaj poreskog rešenja;
- nisu prijavili promene lokalnoj poreskoj administraciji kada je to bilo potrebno.
Da li se umanjenje odnosi na sve vrste nekretnina?
Ne.
Najčešće pravo postoji za:
- stan,
- kuću za stanovanje,
u kojoj vlasnik zaista živi i ima prijavljeno prebivalište.
Po pravilu se ne odnosi na:
- vikendice,
- stanove namenjene isključivo izdavanju,
- poslovni prostor,
- garaže,
- pomoćne objekte,
- zemljište kao posebnu nepokretnost.
Svaka situacija se ocenjuje prema zakonskim uslovima i činjenicama konkretnog slučaja.
Dodatni vodič: obračun poreza na imovinu
Ako želite detaljnije da saznate kako se vrši obračun poreza na imovinu, koje su poreske stope, rokovi plaćanja, način donošenja poreskog rešenja i obaveze vlasnika nekretnina, pročitajte i naš vodič:
Porez na imovinu – obračun, plaćanje i rokovi u Srbiji
Ovaj tekst predstavlja odličnu dopunu informacijama o ostvarivanju poreske olakšice.
Često postavljana pitanja
Ko ima pravo na umanjenje poreza na imovinu?
Vlasnik ili suvlasnik stana ili kuće koji u toj nekretnini stvarno stanuje i ima prijavljeno prebivalište, uz ispunjenje ostalih zakonskih uslova.
Koliko iznosi umanjenje poreza?
Standardno umanjenje iznosi 50% utvrđenog poreza, ali najviše 20.000 dinara godišnje.
Da li je potrebno prijaviti prebivalište?
Da.
Bez prijavljenog prebivališta na adresi nekretnine uglavnom nije moguće ostvariti pravo na poreski kredit.
Kako podneti zahtev?
Obraća se nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji, uz odgovarajuću dokumentaciju i prijavu kada je ona potrebna.
Da li se olakšica odnosi na vikendice?
Po pravilu ne, jer se poreski kredit odnosi na nekretninu u kojoj vlasnik stanuje i ima prijavljeno prebivalište.
Šta ako nisam dobio umanjenje u poreskom rešenju?
Potrebno je proveriti podatke o prebivalištu i podneti zahtev za ispravku ili odgovarajuću prijavu nadležnom poreskom organu.
Da li mogu naknadno da ostvarim pravo?
To zavisi od konkretne situacije, datuma nastanka promena i primene važećih propisa. Ako smatrate da ispunjavate uslove, obratite se nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.
Koja dokumenta su potrebna?
Najčešće:
- lična karta,
- dokaz o prebivalištu,
- dokaz o vlasništvu kada je potreban,
- poreska prijava ili zahtev za izmenu podataka,
- druga dokumentacija koju zatraži nadležni organ.
Da li suvlasnici mogu ostvariti poresku olakšicu?
Da. Svaki suvlasnik koji ispunjava zakonske uslove može ostvariti umanjenje srazmerno svom vlasničkom udelu.
Kako legalno smanjiti porez na imovinu u Srbiji
Umanjenje poreza na imovinu predstavlja značajnu zakonsku pogodnost koja vlasnicima stanova i kuća može doneti primetnu godišnju uštedu. Osnovni uslovi su da vlasnik zaista živi u nekretnini i da na toj adresi ima prijavljeno prebivalište. U većini slučajeva ostvaruje se umanjenje od 50%, uz maksimalni iznos od 20.000 dinara, dok pojedine kategorije građana mogu ostvariti i povoljniji poreski tretman u skladu sa Zakonom o porezima na imovinu.
Redovno proveravajte svoje poresko rešenje, blagovremeno prijavljujte promene koje utiču na obračun poreza na imovinu i obratite se nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji ako smatrate da imate pravo na poresku olakšicu koja nije obračunata. Tako možete legalno smanjiti iznos poreza na imovinu i izbeći nepotrebne troškove.
